تجهیزات نوار نقاله

elmira khashaby

30 آگوست, 2025

بدون دیدگاه

3 دقیقه زمان مطالعه

تجهیزات نوار نقاله

از نوار نقاله ها به عنوان عامل های انتقال در صنایع مختلفی استفاده می شود. به عبارتی می توان گفت، در هر صنعتی که نیاز به انتقال و جا به جایی باشد، نیاز به نوار نقاله نیز در آن احساس می شود. این سیستم های انتقال دقیقا مطابق با نیاز هر صنعتی طراحی و تولید می شوند و به همین سبب بیشترین تاثیر را در عملکرد بهتر مجموعه دارند.

تعریف تجهیزات نوار نقاله

برای ساخت و تولید هر قطعه یا ماشینی، نیاز است از تجهیزات جانبی بسیار زیادی استفاده شود تا در نهایت امر محصول نهایی را شامل شود. برای ساخت سیستم های نوار نقاله هم نیاز به استفاده از تجهیزات جانبی است که با کمتار هم قرار گرفتن تک به تک این تجهیزات، محصول نهایی که نوار نقاله می باشد، حاصل می شود. در این بخش از مقاله، به تعریف کامل هر یک از این تجهیزات نوار نقاله پرداخته و به کاربرد هر یک از آن ها خواهیم پرداخت.

انواع تجهیزات نوار نقاله

استراکچر نوار نقاله: مهم ترین و اساسی ترین بخش از یک نوار نقاله را، شاسی بندی آن تشکیل می دهد که سایر تجهیزات جانبی دستگاه بر روی این قسمت نصب می شوند. معمولا استراکچر کلی سیستم های انتقال از متریالی چون : پروفیل های 40*40 ، پروفیل 80*40، ناودانی 12 و 14 و …، تیرآهن، ورق های خمکاری شده و … تشکیل می شوند که انتخاب هر یک از آن ها بر اساس نوع کانوایر تعیین می شود.
تسمه نقاله: دومین رکن اساسی سیستم های انتقال، مربوط می شود به تسمه نقاله ها. این تسمه ها درحقیقت عامل های انتقال مواد و محصولات بر روی سیستم های انتقال هستند که بر اساس نوع محصول انتقالی، در انواع مختلف لاستیکی، پی وی سی، توری فلزی، پلاستیکی یا مدولار در دسترس بوده و مورد استفاده قرار می گیرند.
رولیک: هر یک از بخش های نوار نقاله وابسته به یکدیگر بوده و کارکرد هر بخش از این تجهیزات، در عملکرد دیگری تاثیرگذار است. تسمه نقاله برای حرکت بر روی شاسی کانوایر، نیاز به عامل انتقال دهنده ای دارد که این وظیفه نیز بر عهده رولیک ها نهاده شده است. رولیک ها با توجه به نوع محصول انتقالی، در قطرهای 6، 7 و 9 سانتی موجود بوده و به کار گرفته می شوند. این رولرها دارای بلبرینگ هایی درون ساختار خود می باشند که باعث به چرخش درآمدن آنها شده و در نهایت امر چرخش تسمه را به همراه دارد.

درام یا توپی: حال سوال پیش می آید که عامل حرکت اولیه این رولرها از چیست؟ در ابتدا و انتهای نوار نقاله از غلتک هایی با قطر بزرگتر استفاده می شود که نیروی اولیه جهت حرکت رولیک ها را فراهم می کنند. قطرهای معمول این غلتک ها 9، 11، 13، 17، 21، 23، 27 میلی متر می باشد.
سیستم موتوری: همانطور که گفتیم، درام ها عامل حرکت اولیه رولیک ها هستند و نیروی محرکه مورد نیاز برای به حرکت در آمدن توپی ها نیاز به منبع تغذیه دارد که این منبع توسط الکتروموتورها تهیه می شود. پس میتوان گفت که توپی ها انتقال دهنده نیروی موتور به تسمه نقاله جهت حرکت هستند. معمولا توان قدرتی موتور بر حسب طول دستگاه و وزن محصول تعیین می شود. درواقع سیستم موتوری شامل الکتروموتور و گیربکس می باشد.

گیربکس جهت تنظیم نسبت دور موتور بر روی دستگاه نسب می شود که نسبت و سایز آن بر حسب توان قدرتی الکتروموتور تعیین می شود.

اینورتر: در برخی موارد نیاز است که سرعت موتور قابل تنظیم باشد که در این صورت نیاز است از اینورتر نیز بر روی سیستم موتوری استفاده شود که وظیفه تنظیم سرعت دستی دستگاه را بر عهده دارد و نوع آن بر حسب توان قدرتی الکتروموتور و نسبت گیربکس تعیین می شود.
چرخ: یکی دیگر از تاثیرگذارترین بخش های تشکیل دهنده یک سیستم انتقال به شمار می رود که به جهت جا به جایی نوار نقاله استفاده می شود. این چرخ ها بر اساس نوع کانوایر تعیین می شوند و ممکن است در انواع چدنی، پیکانی و پایه های رگلاژ و سایر انواع استفاده شوند.
تابلو برق: در صوت استفاده از الکتروموتورهای 3 اسب بخار به بالا و نیز هنگام استفاده از اینورتر و سیستم تنظیم ارتفاع برقی، نیاز است از تابلو برق استفاده شود.

استراکچر نوار نقاله

همیشه مهم ترین بخش از یک دستگاه یا ابزار را، شاسی بندی و به اصطلاح استراکچر آن تشکیل می دهد که نشانگر مقاومت و استحکام دستگاه است. برای ساخت و تولید نوار نقاله از استراکچرهای مختلفی متناسب با نوع دستگاه انتخاب می شود که این انواع شامل موارد زیر می باشد:

پروفیل 40*40 خرپایی مستحکم: معمولا از این سازه برای نوار نقاله های بارگیری تا 8 متر طول استفاده می شود. این پروفیل ها به صورت خرپایی نصب می شوند تا مقاومت بیشتری داشته باشند.
پروفیل 80*40 خرپایی مستحکم: از این نوع سازه هم برای کانوایرهای بارگیری 9 متر تا 15 متر طول استفاده می شود که به صورت خرپایی نصب می شوند.
ناودانی: برای سازه ی نوار نقاله های بالای 15 متری از ناودانی استفاده می شود تا مقاومت بیشتری داشته باشد.
ورق های خمکاری شده: برای نوار نقاله های مونتاژ، تاشو و سایر انواع، معمولا از ورق های خمکاری شده استفاده می شود که ضخامت ورق برحسب وزن محصول تعیین می شود.
تیرآهن: برای نوار نقاله های بارگیری کشتی و استاکر کانوایر، از شاسی بندی تیرآهن استفاده می شود تا مقاومت کافی را برای حفظ سازه و انتقال محصولات داشته باشد.

تسمه نقاله

میرسیم به دومین بخش از نوار نقاله که وظیفه جا به جایی کالاها و محصولات بر عهده همین عضو می باشد. تسمه نقاله ها در ساختار یک نوار نقاله بیشترین تاثیر را دارند و از همین جهت به عنوان دومین اولویت از تجهیزات نوار نقاله به شمار می روند. برای هر محصولی از تسمه نوار نقاله مخصوص به آن استفاده می شود که به طور اختصاری به هر یک از آن ها می پردازیم.

تسمه نقاله لاستیکی: معمولا از این نوع نوار برای نوار نقاله های بارگیری کیسه، بارگیری کشتی و معادن استفاده می شود. چرا تسمه لاستیکی مقاومت بالایی در برابر کالاهای سنگین و پر حجم دارد. پس می توان نتیجه گرفت که از جمله کاربردی ترین نوارها در صنعت، تسمه های لاستیکی می باشد.
تسمه نقاله پی وی سی: معمولا از این نوع تسمه نقاله برای صنایع غذایی، دارویی و بهداشتی استفاده می شود و دلیل آن سازگاری بسیار زیادی است که این نوع نوار با مواد دارد. مقاومت نسبی در برابر دما دارد و هنگام انتقال مواد غذایی، آسیبی به ساختار مواد وارد نمی کند. دومین تسمه پر کاربرد در صنعت به همین مدل اختصاص دارد.
تسمه نقاله مدولار: معمولا از این مدل تسمه نقاله ها نیز در صنایع بسته بندی مواد غذایی، مواد گوشتی و مرغی، میوه و سبزیجات و … استفاده می شود. این تسمه ها دارای روزنه ها و یا سوراخ هایی بر روی سطح خود هستند که همین امر موجب می شود تا آب را از خود عبور داده و قابل شست و شو باشد.
تسمه نقاله توری: معمولا از این مدل تسمه نقاله ها برای صنایع نانوایی، فر پیتزا، خشک کن و … استفاده می شود. در حقیقت میتوان گفت که عمده کاربرد این نوارها در صنایعی است که با دما سر و کار دارند و نیاز به نواری مقاوم در برابر دماهای مختلف می باشند. معمولا با توجه به میزان دما، این نوارها از جنس های آهنی، گالوانیزه و در آخر استیل به تولید می رسند.

رولیک

اولویت بعدی از تجهیزات جانبی سیستم های انتقال، مربوط است به رولیک ها که مانند سایر تجهیزات نوار نقاله، در انواع مختلفی تولید می شوند. از رولیک ها به عنوان عامل های حرکت دهنده تسمه نقاله بر روی شاسی کانوایرها استفاده می شود که به دلیل تنوع محصولاتی که وجود دارد، این رولرها در انواع مختلفی به مرحله تولید می رسند. به برخی از این انواع می پردازیم:

رولیک پرسی: این مدل از رولرها بیشترین کارایی را در صنعت به خود اختصاص داده اند و به رولیک های یکبار مصرف هم معروف هستند. درپوش این رولرها به صورت پرسی بر روی لبه های لوله پرس می شود که امکان تعویض بلبرینگ را برای کاربر فراهم نمی کند و در نتیجه در صورت اتمام عمر بلبرینگ ها، غلتک باید به طور کلی تعویض شود. معمولا از این رولرها برای کانوایرهای بارگیری کیسه و کارتن، نوار نقاله مونتاژ و … استفاده می شود.
رولیک تعویضی: این مدل از رولرها بیشترین طول عمر را نسبت به نوع پرسی دارند، چرا که بلبرینگ این نوع از غلتک ها به راحتی قابل تعویض می باشد و در صورت خراب شدن هر یک از آن ها، با تعویض بلبرینگ ها می توان مجددا از رولرها استفاده کرد و به همین جهت به نام تعویضی معروف هستند. معمولا از این رولرها برای کاربردهای سنگین از جمله صنایع معدنی و بارگیری کشتی و … استفاده می شود.
رولیک پلی اورتان: این مدل از رولرها از جنس pp یا تفلون و یا … تولید می شوند که به منظور استفاده در صنایع غذایی، بهداشتی و یا محیط های تحت دما می باشد. این غلتک ها به صورت کاملا سفارشی تولید شده و زیر مجموعه رولیک های تعویضی به شمار می روند.
رولیک ضربه گیر: این مدل از رولیک ها همانطور که از نام آن مشخص است، به عنوان ضربه گیر در صنایعی استفاده می شود که محصولات از ارتفاع و با شدت بالایی بر روی نوار نقاله منتقل می شوند و جهت جلوگیری از آسیب به نوار نقاله، از این غلتک ها استفاده می شود. بر روی این رولرها از رینگ های لاستیکی و یا روکش های لاستیکی استفاده می شود.

درام یا توپی

یکی دیگر از مهم ترین اجزای تشکیل دهنده نوار نقاله ها، درام یا توپی می باشد. در واقع درام همان رولرهایی با قطر بالا می باشد که در ابتدا و انتهای نوار نقاله به کار گرفته می شود. این توپی ها با توجه به نوع نوار نقاله و متراژی که دارد، در قطرهای مختلفی تولید و به کار می روند. این نوع از محصول نیز دارای انواعی میباشد که در ادامه به آن اشاره می کنیم.

درام ثابت: به توپی هایی که در قسمت انتهایی کانوایر نصب می شود، درام ثابت گفته می شود. این محصول وظیفه ی هدایت تسمه را به قسمت زیر نوار نقاله بر عهده دارد.
درام متحرک: این مدل از توپی در ابتدای کانوایر تعبیه می شود که حالت متحرک داشته و الکتروموتور و گیربکس نیز به این مدل از توپی متصل می شود. درواقع وظیفه توپی متحرک، انتقال نیروی موتور به تسمه نقاله می باشد.

سیستم موتوری

از دیگر بخش های مهم نوار نقاله، شامل سیستم موتوری می شود. منظور از سیستم موتوری، همان بخش الکتروموتور و گیربکس می باشد. الکتروموتور وظیفه تامین نیروی مورد نیاز جهت حرکت نوار نقاله را بر عهده دارد و نیز گیربکس استفاده شده بر روی دستگاه، وظیفه کنترل سرعت موتور را بر عهده دارد.

اینورتر

در برخی موارد نیاز است تا سرعت الکتروموتور به صورت دستی تنظیم شود و درواقع این سرعت مقدار ثابتی نباشد. به این منظور نیاز است از اینورتر جهت تنظیم و کنترل سرعت استفاده کرد.

چرخ

معمولا تمامی نوار نقاله ها دارای چرخ هستند تا قابلیت پرتابل بودن داشته باشند. این چرخ ها نسبت به نوع کانوایر متفاوت هستند و برای بهبود عملکرد کانوایر، از مناسب ترین نوع چرخ استفاده می شود. برخی از رایج ترین این محصول عبارت است از:

چرخ چدنی: برای قسمت جلویی نوار نقاله ها، از چرخ های چدنی در سایزهای 16 تا 25 استفاده می شود که معمولا از نوع گردان در این مورد استفاده می شود.
چرخ پیکانی: معمولا برای قسمت انتهایی نوار نقاله های بارگیری از چرخ های پیکانی استفاده می شود تا جا به جایی کانوایر را تسهیل بخشد.
چرخ پاترولی: این نوع از چرخ ها نیز به دللی قدرت استحکامی که دارند، برای کانوایرهای سنگین با طول زیاد استفاده می شوند.